گلخانه

همه چیز درباره کشت گیاه گل کلم

به عنوانِ عضوی از خانواده کلم، گل کلم هوایِ خنکِ بهار و پاییز را دوست دارد. آنها در هوایِ گرمِ تابستان به حالتِ سکون و خواب فرو می‎روند. خانواده کلم به مقاومت در برابرِ سرما و یخبندان مشهورند. اما گل کلم نسبت به دیگر اعضایِ این خانواده کمتر می‎تواند یخبندان و سرمایِ شدید را تاب بیاورد.
اکثراً گل کلم به‎عنوان محصولی پاییزی رشد داده می‎شود، اما پرورش‎دهندگانِ ماهر این گیاه را هم در بهار و هم در پاییز پرورش می‎دهند. گل کلم در گرمایِ اواسطِ تابستان خوب رشد نمی یابد.
هر گیاه تنها یک سرِ بزرگ و سفید تولید می‎کند.
زمان برداشت
زمان برداشت این گیاه از 55 تا 70 روز پس از کاشت، متغیر است.
چگونه گل کلم را پرورش دهیم؟
روش کاشت گل کلم: پرورش گل کلم کمی سخت‎تر از پرورش دیگر اعضای خانواده کلم است و این بیشتر به دلیلِ نیاز به پوشاندنِ سرِ گیاه و از بین بردنِ رنگِ آن است.
گل کلم هوای خنک را دوست دارد. بسیاری از باغبانان این گیاه را در بهار و پاییز پرورش می‎دهند. برایِ محصولِ بهاری، بذرِ گیاه را 4 تا 6 هفته قبل از آخرین زمانِ سرما و یخبندان در خانه رشد دهید. پس از سپری شدن آخرین سرما و یخبندان جوانه‎های گیاه را در باغ بکارید. محصولِ پاییزی را می‎توانید مستقیماً در باغ بکارید.
گل کلم در نورِ کاملِ آفتاب به بهترین نحو رشد می‎کند. خاک باید غنی و زهکش باشد. خاکی که کمی قلیایی باشد بهترین انتخاب است.
آبیاری بسیار مهم است. گیاهِ گل کلم به آبیاری منظم و متعادل نیاز دارد. اجازه ندهید خاکِ گیاه خشک شود. در هنگامِ کاشت و سپس در فواصلِ منظم به گیاه تقویت کننده بدهید.
ترکیبی از آبیاری فراوان و تقویت‎کنندگی منظم، به تولیدِ سَری بزرگ و سالم برای روش کاشت گل کلم کمک می‎کند.
سفید کردنِ سرِ گل کلم
سرِ گل کلم را می‎پوشانند تا سفید شود. این کار به دو دلیل صورت می‎گیرد. اولین دلیل این است که از تماسِ آب با سرِ گیاه و پوسیدگی و فسادِ آن جلوگیری شود. دومین دلیل این است که پوشاندنِ سرِ گل کلم موجبِ سفیدی آن شده و عطر و طعمِ آن هم بهتر می شود.
پوشاندن و سفید کردنِ سرِ این گیاه باید زمانی صورت بپذیرد که جوانه سر کوچک است و 5 تا 10 سانتی‎متر قطر دارد. سر گل کلم را با برگ های زیرین آن می پوشانند. با استفاده از ریسمان، برگ‎ها به‎صورتِ شل و آزاد دورِ سر بسته می‎شوند. به این صورتِ سرِ گل کلم از آب و نور محفوظ می‎ماند، اما هوا آزادانه وارد آن می‎شود. همان‎طور که سرِ گل کلم رشد کرده و بزرگ می‎شود، کم کم برگ‎ها را شل‎تر کنید و در صورتِ لزوم برگ‎ها را باز نمایید.
زمان برداشت
هنگامی‎که سرِ گل کلم به اندازه کافی بزرگ شد، می‎توانید آن را برداشت کنید. برداشتِ به موقع در طعم و عطرِ محصولتان تأثیرگذار است. اگر در برداشتِ گل کلم تعلل به خرج دهید، کیفیت غذایی و عطر و طعمِ آن ناخوشایند می‎شود، تکه‎های سرِ آن از هم باز می‎شوند و رنگِ سفیدش به قهوه‎ای تبدیل می‎شود.
آفات
شایع‎ترین آفت گل کلم مگس کلم و کرمِ کلم است. کرمِ کلم در واقع، لاروِ شب‌پره‎ای‎ است که بر رویِ گیاه تخم‎گذاری می‎کند. پروانه‎هایِ سفیدی که از باغتان دیدن می‎کنند، مجرمانِ اصلی هستند. برخی از مردم به آن‌ها پروانه‎های سفید می‎گویند. بهترین راهِ درمانِ پرورش‎دهندگانِ خانگی این است که با صفحه‎ای شفاف روی گل کلم را بپوشانند تا شب‌پره‎ها نتوانند رویِ آن تخم گذاری کنند. تولیدکنندگان تجاری برای درمانِ این مشکل از حشره‎کش‎ها استفاده می‎کنند.
بیماری‎ها
سر گل کلم مستعد فساد و پوسیدگی در هوای گرم و مرطوب است و این علت اصلی پوشاندن سر آنها است. 

بسیاری از مردم از این که بخواهند گل کلم بکارند می‌ترسند، برای این که فکر می‌کنند که بدقلق است، یا محصولی است که تنها کشاورزان باتجربه می‌توانند به آن دسترسی داشته باشند. با وجود اینکه پرورش دادن آن به نسبت برخی دیگر از محصولات خانواده کلم مشکل‌تر است، اما اگر از راهنمایی‌های موجود در این مقاله استفاده کنید، می‌توانید گل‌های ترد و خوش‌طعم این سبزی لذیذ را برداشت کنید.

در مورد این گیاه

برخلاف بروکلی، در هر گیاه گل کلم فقط یک سر تولید می‌شود که به آن “دلمه” می‌گویند.  سر بسیاری از گونه‌های آن، برای داشتن بهترین رنگ سفید و بوی خوب، باید سفید شوند، البته گونه‌هایی وجود دارند که سرهای به رنگ نارنجی، سبز، و یا ارغوانی تولید می‌کنند که نیازی به سفید شدن ندارند و کشت کردن آن‌ها کمی راحت‌تر است. برای تولید یک گل کلم خوب، باید به خاطر داشته باشید که تنش‌هایی همانند دمای خیلی بالا و یا خیلی پایین، و یا تنش‌های مربوط به آب و یا مواد غذایی، می‌تواند منجر به ایجاد گل کلم‌های بدشکل شود. پس خیلی اهمیت دارد که بهترین شرایط رشد را در اختیار گل کلم‌ها قرار دهید.

اسنو کراون (تاج برفی = Snow Crown) و اسنوبال (گلوله برف = Snowball) دو نژاد محبوب گل کلم هستند، که پس از 50 تا 60 روز محصول تولید می‌کنند. هر دو آن‌ها گونه‌های سفید هستند که در برابر گرما مقاوم بوده و به همین دلیل در مناطق جنوبی نیز قابل کشت هستند. پرپل هد (سر ارغوانی = Purple Head) یک گونه غیرمعمول گل کلم است که به سفید کردن نیازی ندارد. گل آن بین 80 تا 85 روز رسیده و واقعاً ارغوانی است. زمانی که آن را می‌پزید رنگ آن به سبز تغییر می‌کند و یک گونه جالب برای ترشی و فریز کردن است. 

 

انتخاب محل کاشت

یک نقطه که آفتاب کامل دریافت می‌کند و PH آن بین 6.5 و 7 است انتخاب کنید. با نرم کردن خاک به وسیله یک چنگک باغبانی و یا بیلچه به عمق حدود 30 تا 40 سانتی‌متر، بستر کشت را آماده کنید و سپس بین 5 تا 10 سانتی‌متر کود آلی کشاورزی به آن اضافه کنید. 

 

دستورالعمل‌های کاشت

سایت آی موز: برای برداشت محصول در بهار، پنج الی شش هفته قبل از آخرین یخ‌بندان بهاری، دانه‌ها را در داخل خانه بکارید. نهال‌های قوی شده را دو هفته قبل از آخرین تاریخ یخ‌بندان به باغچه منتقل کنید. برای برداشت محصول در پاییز، حدود 75 روز قبل از اولین یخ‌بندان پاییزی کاشت دانه‌ها را شروع کنید، و قبل از اینکه آن‌ها را در باغچه بکارید، مدتی در زیر نور مستقیم خورشید قرار دهید تا برای انتقال آماده شوند. دمای ایده‌آل روزانه برای گیاه گل کلم حدود 15 درجه سانتی‌گراد است، بنابراین کشاورزان در نقاط مختلف کشور ممکن است به این نتیجه برسند که کشت این گیاه در دمای خنک پاییزی بهترین نتیجه را می‌دهد. در مناطقی که زمستان معتدل دارند، می‌توان گل کلم را برای برداشت زمستانی نیز کشت کرد.

دانه‌ها را به عمق نیم سانتی‌متر در گلدان بکارید. نهال‌ها را با فاصله‌ 45 تا 60 سانتی‌متری از هم در زمین بکارید.

 

مراقبت

 

در اطراف گیاه گل کلم خود، کود گیاهی بریزید و همیشه خاک آن را مرطوب نگه‌دارید. استفاده از پوشش‌های محافظ می‌تواند برای دور نگه‌داشتن آفت‌هایی همانند کرم کلم، سوسک ککی، و بید کلم مفید باشد.

زمانی که گل‌های در حال رشد به اندازه یک تخم‌مرغ هستند، با جمع کردن برگ‌ها به شکلی آزاد بر روی گل و بستن آن‌ها با یک کش و یا نوار، کار سفیدکاری گل کلم را آغاز کنید. مطمئن شوید که فضای کافی برای رشد گل را باقی گذاشته‌اید. این کار کمی محافظت برابر سرمازدگی خفیف برای محصولات پاییزی نیز فراهم خواهد کرد.

 

برداشت

زمانی که عرض گل‌ها حدود 15 سانتی‌متر و یا بیشتر است (بعضی از گونه‌ها گل‌های بزرگ‌تری تولید می‌کنند)، و قبل از اینکه دلمه‌های گل شروع به از هم باز شدن کنند (که معمولاً یک یا دو هفته بعد از تشکیل گل‌ها است) کار برداشت را انجام دهید. گل‌ها را از پایه، و با حدود 2 تا 5 سانتی‌متر از ساقه، ببرید.

گل کلم‌ها را می‌توانید در کیسه‌های پلاستیکی برای چند هفته در یخچال نگهداری کنید، البته در صورتی که در اولین فرصت پس از برداشت مصرف شود، بهترین مزه و بیشتر مواد غذایی را خواهد داشت. علاوه بر این گل کلم به خوبی منجمد می‌شود.

 

نام انگلیسیCauliflower
فصل کاشتبهار تا پاییز
زمان کاشت تا برداشت محصول۶۵ روز بعد از نشاء برای ارقام زود رس و ۱۰۵ روز برای ارقام دیر رس
مدت زمان جوانه زدن۵-۷ روز
خاکخاک سبک همراه کود دامی پوسیده با ( ۷=‏ph‏ )‏
نور مورد نیاز گیاه (نور خورشید)متوسط
دمای مورد نیاز گیاهآب و هوای معتدل
آبیاری و رطوبتکمی مرطوب
میزان بذر لازم در هر مترمربع۳۰۰ گرم در هکتار به صورت خزانه کاری

 

روش کاشت گل کلم

روش کاشت از طریق بذر است. بعد از ۲ الی ۳ ماه بسته به زودرس و یا ذیر رس بودن گونه ای که کاشته ایم ، نشاء کلم رو به زمین اصلی انتقال میدهند.

زمان بذرپاشی در خزانه نسبت به انواع کلم متفاوت است. به عنوان مثال، کلم های زودرس را در دی و بهمن و انواع نیمه زودرس از بهمن تا اواخر اسفند و انواع پاییزه را می توان تا اواخر اردیبهشت نیز خزانه گرفت. کلم های دیررس در اواسط مرداد خزانه گرفته می شود.

دوره پرورش کلم ها در خزانه معمولاً ۷ تا ۸ هفته است. دمای خزانه تا هنگام جوانه زدن بذر بین ۱۶ تا ۲۰ درجه سانتیگراد و سپس بین ۱۴ تا ۱۶ درجه سانتیگراد تغییر می کند. دمای خزانه پس از دو برگه شدن باید حداکثر بین ۱۰ تا ۱۲ درجه سانتیگراد کاهش یابد. محیط خزانه نیز باید همواره نور و تهویه کافی داشته باشد.

 

چند نکته مهم

کلم گل نسبت به آب و سله بستن خاک بسیار حساس است. از این نظر، خاک های سنگین با مواد آلی کافی که ظرفیت آبی خوبی دارند را برای زراعت این گیاه در نظر می گیرند. زمین های آبگیر و یا خشک سبب می گردد که قسمت خوراکی آن، زودتر از موعد مقرر تشکیل شود و به علت عدم جذب مواد غذایی کافی، مجموعه های کوچک و تحلیل رفته تشکیل شود.

برای انواع زودرس، خاک های سبک و یا هوموسی با آب کافی مناسب است. انواع تابستانه و پاییزه را می توان در خاک های باتلاقی و رسی نیز کشت نمود. سطح آب زیرزمینی برای کشت این گیاه حدود ۶۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر و پی اچ خاک از ۶ بیشتر است.
آبیاری در مناطق خشک بر روی عملکرد محصول بسیار مؤثر است و کیفیت گیاه را افزایش می دهد.
دلایل بی کیفیت شدن محصول
سایت آی موز: اختلالات فیزیولوژیکی بسیاری می تواند کیفیت محصول را تا میزان زیادی کاهش دهد. این اختلالات علارتند از:
۱- جدا شدن گل های خوراکی از یکدیگر و یا به وجود آمدن تعدادی برگ در مجموعه ی خوراکی. این دو عارضه زمانی به وقوع می پیوندد که دمای محیط بالا باشد (اواخر تابستان).
۲- زرد شدن و بنفش شدن کلم گل بسته به ارقام مختلف، متفاوت است و به علت عدم پوشش کافی قسمت خوراکی و در معرض قرار گرفتن آن به نور ایجاد می گردد.
۳- تشکیل گل های خوراکی کوچک که بر اثر اختلالاتی در رشد و نمو برگ ها ایجاد می گردد. این عارضه زمانی به وجود می آید که از نشاهای بزرگ استفاده شود. مواردی مانند سله بستن خاک، خشکی و یا کمبود مواد غذایی نیز باعث این عارضه می گردد.
۴- قهوه ای شدن کلم گل پس از برداشت محصول که بر اثر تابش اشعه ماوراء بنفش روی آن ایجاد می شود. از این نظر نباید پس از برداشت محصول، آنها را در مزرعه و بدون پوشش نگهداری کرد. زیرا یک تابش ۲ الی ۳ ساعته می تواند موجب خسارت اخیر گردد.
انواع کلم
انواع وحشی کلم ( Brassica oleracea ) در سواحل مدیترانه یافت شده اند، همچنین فرم های وحشی کلم در طول سواحل آتلانتیک در اروپا دیده شده است. عقیده بر این است که کلم ها و کلم پیچ ها از اروپای غربی و کلم های گل و بروکلی از نواحی مدیترانه منشا گرفته اند. قبلا از کلم برای اهداف طبی و درمان بیماری هایی مثل نقرس ، اسهال، مشکلات شنوایی و سردرد استفاده می شده است، آب کلم برای درمان عوارض قارچ های سمی تجویز می شده است.
تمامی کلم ها غنی از ویتامین c هستند. کلم پیچ و بروکلی سرشار از ویتامین A می باشند. این سبزیجات پروتئین بیشتری نسبت به سبزیجات نشاسته ای دارند.

کلم ها گیاهان دو لپه ای و علفی و دوساله اند که بر حسب قسمت هایی که برداشت می شوند، به صورت یکساله یا دوساله کشت می شوند. در مرحله نشایی تشخیص انواع مختلف آن مشکل است. پس از مدتی رشد، خصوصیات قابل تشخیص هر محصول ظاهر می شود. به جز گونه های کلم بروکلی و انواع گرمسیری کلم، گل زمستان گذرانی، برای گل دهی کلم ها ضروری است. گل های با گلبرگ های زرد رنگ کلم ها، توسط حشرات گرده افشانی می شوند. بذرها در میوه هایی به نام Silique تولید می شوند.
تمامی انواع کلم ها، محصولات فصل خنک می باشند و در سراسر نیمکره شمالی، کلم ها در مناطق معتدله جنوبی محصول زمستانه و در مناطق معتدل شمالی محصول تابستان و در مناطق حدوسط جایی که دما معمولا نیازهای گروهی از محصولات را برآورده می کند، محصول پاییزی می باشد.

دمای مناسب برای رشد کلم، 15 تا 20 درجه سانتی گراد است و در بالاتر از 25 درجه سانتی گراد رشد کلم متوقف می شود. گیاهان مقاوم شده می توانند دمای 10- درجه سانتی گراد را برای مدت کوتاهی تحمل کنند. گیاهان جوان با قطر ساقه کمتر از 6 میلیمتر نسبت به گیاهان مسن تر، دماهای پایین تر و بالاتری را تحمل می کنند. کلم ها بعد از مرحله نونهالی هنگامی که برای مدت 5 تا 6 هفته در دمای کمتر از 10 درجه سانتی گراد قرار گیرند گل می دهند. گل دهی در دماهای پایین زودتر اتفاق می افتد.

سایت آی موز: برای فرم زودکشت کلم گل، حداکثر دما 20 تا 25 درجه سانتی گراد و دمای بهینه برای رشد کلم گل حدود 17 درجه سانتی گراد است و تفاوت اندکی بین کیفیت هد (برگ های فشرده) کلم در 14 تا 20 درجه سانتی گراد است ولی در بیش از 20 درجه سانتی گراد کیفیت افت می کند.
برای تولید هد(برگ های فشرده) در کلم های زودکشت، هیچ نیازی به سرما نیست ولی در انواع دیرکاشت، یک دوره سرما برای تشکیل هد لازم است. انواع زمستانی را نباید خیلی دیر کاشت زیرا گیاهان در طول سرما به اندازه کافی رشد نکرده اند تا ورنالیزه شوند و معمولا تشکیل هد نمی دهند. فرم های حد واسطی نیز وجود دارند که در زیر 10 درجه سانتی گراد تشکیل هد می دهند.

کلم بروکلی
شرایط دمایی برای کلم بروکلی کمتر از کلم گل است. برای کیفیت محصول میانگین ماهیانه 16 درجه سانتی گراد و یا کمی پایین تر نیاز است و گیاه پس از تشکیل گل، از دماهای زیر صفر آسیب می بیند.
گونه های زودکشت یا میان کشت کلم بروکلی، برای گل دهی نیاز به دوره سرما ندارند، در صورتی که گونه های دیرکشت یا زمستانی، نیازمند سرما (برای گل دهی) می باشند. هیبریدهای بروکلی هدهای یکنواخت تری تولید می کنند. در آن ها یک هد منفرد به اندازه یک کلم گل متوسط است.

کلم بروکسل تکمه ای
این نوع کلم، از گونه های دیر کشت زمستانی هستند که دماهای پایین تا حد 10- درجه سانتی گراد را تحمل می کنند. این نوع کلم، برای مناطق با زمستان های شدیدا متغیر مناسب است. kale ( B. ace fhala) از تمامی کلم ها مقاوم تر است و دمای 10- تا 15- را هم تحمل می کند. همچنین به دماهای بالای تابستانی نیز مقاوم است.
کلم قمری kohl rabi بسیار حساس به دمای پایین است . یک هفته دمای 10 درجه سانتی گراد می تواند باعث گل دهی این کلم شود و دمای 18 تا 25 درجه سانتی گراد با دمای بهینه 22 درجه سانتی گراد برای این کلم توصیه می شود.

کاشت کلم
کلم ها در تمامی خاک ها به خوبی رشد می کنند ولی انواع زودکشت بهترین رشد را در خاک های لوم شنی یا لوم یا سیلیتی لوم غنی دارند. PH مناسب برای رشد کلم 6 تا 8 است. در صورت اسیدی بودن خاک، باید به آن آهک اضافه شود.
کلم ها را می توان هم به صورت کشت بذر و هم نشا کاری در مزرعه کشت نمود. روش کشت بذر در سینی نشا و سپس انتقال آن به زمین (نشا کاری)، در مناطق سردسری قابل اجرا است. محصولاتی مانند کلم قمری را نمی توان نشا کاری کرد.
قبل از انتقال کلم ها از سینی نشا به مزرعه، گیاهان کوچک را با قرار دادن تدریجی در معرض دماهای پایین تر در دوره های 10 روزه، مقاوم می کنند. گیاهان را می توان با قرار دادن در مضیقه ی آبیاری نیز مقاوم نمود. معمولا در روند مقاوم سازی از هر دو روش استفاده می شود. کلم ها را معمولا روی بستر کشت نموده و فاصله آن بسته به اندازه گیاه در زمان بلوغ، تغییر می کند.
کلم های با هد بزرگ را معمولا با فاصله 90 × 90 سانتی متر و انواع کوچک تر را 45 × 90 سانتی متر کشت می کنند. آبیاری معمولا در زمان نشاکاری و یا بلافاصله پس از آن صورت می گیرد.


کود دهی
معمولا مقدار زیادی NPK توسط محصول از خاک جذب می شود. کوددهی معمولا بر حسب مقدار قابل دسترس این عناصر صورت می گیرد. در هلند حدود 220 کیلوگرم در هکتار ازت برای کلم های زودکشت توصیه می شود و حدود 100 تا 112 کیلوگرم در هکتار ازت در مناطق دیگر توصیه می شود. کمبود ازت نه تنها باعث کاهش عملکرد می شود بلکه باعث به تاخیر انداختن بلوغ و کاهش کیفیت انباری می شود و همچنین باعث می شود که محصول در طول انبارداری طعم بگیرد. برای کاشت کلم 22 تا 112 کیلوگرم در هکتار فسفر و 70 تا 220 کیلوگرم در هکتار پتاسیم نیز توصیه می شود. کمبود مولبیدن باعث دم شلاقی شدن کلم می شود.

برداشت
کلم ها معمولا بسته به شرایط آب و هوایی، کوددهی و رطوبت قابل دسترس در طول دوره رشد به مرحله قابل برداشت می رسند. پیشگویی زمان لازم برای رسیدن به مرحله قابل برداشت مشکل است.

انبارداری
مانند تمام سبزیجات فصل خنک، کلم ها را باید در دمای صفر درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 95 تا 98 درصد نگهداری نمود. تحت چنین شرایطی کلم را می توان 4 تا 6 ماه و کلم بروکسل تکمه ای ، کلم قمری و کلم گل را حدود یک ماه نگه داشت و کلم بروکلی و کلم پیچ را برای حدود 2 هفته می توان نگهداری کرد

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا